आदिवासी ‘पेज’ (Aadiwasi Pej): पालघरच्या शेतकऱ्यांना कडक उन्हात ऊर्जा देणारं पारंपरिक पेय

नमस्कार मित्रांनो, मी नितेश काठ्या. मी राहणारा आपल्या याच पालघर जिल्ह्यातला. उन्हाळ्याचे दिवस आले की आपल्या पालघरच्या मातीत काय वातावरण असतं, हे मला वेगळं सांगायला नको. सूर्याचा पारा चाळीस पार गेलेला असतो, अंगातून घामाच्या धारा वाहतात आणि अशा कडक उन्हात जेव्हा आपले शेतकरी बांधव, आदिवासी बांधव रानात किंवा शेतात घाम गाळत असतात, तेव्हा त्यांना कोणती

वाड्याचा काळा लोहार: शेतीसाठी लागणारा ‘कोयता’ आजही हाताने कसा घडवला जातो?

लेखक: नितेश काठ्या (रा. पालघर) मे-जून महिन्याचे ते दिवस. पालघर जिल्ह्यातल्या वाडा तालुक्यातून तुम्ही गाडीने जात असाल, तर रस्त्याच्या कडेला कुठेतरी एक विशिष्ट आवाज तुमचा कान वेधून घेतो… ‘टण… टण… टण…’. हा आवाज कुठल्या मोठ्या फॅक्टरीचा किंवा मशीनचा नाही. हा आवाज आहे पिढ्यानपिढ्या चालत आलेल्या एका अथांग कष्टाचा, घामाचा आणि अस्सल कलेचा. हा आवाज आहे

वारली घरांची रचना: माती आणि कारवीपासून बनवलेली घरे भूकंपालाही कशी तोंड देतात?

लेखक: नितेश काठ्या (पालघर) राम राम मंडळी! मी नितेश काठ्या. आपला पालघर जिल्हा म्हटलं की डोळ्यांसमोर काय येतं? गर्द झाडी, उंच-सखल डोंगर, पावसाळ्यात ओसंडून वाहणारे झरे आणि या सगळ्या निसर्गाच्या कुशीत विसावलेली, एका विशिष्ट लयीत बांधलेली वारली पाड्यांवरची ती सुंदर घरं. आज मी संगणकावर बसून कुठलीही पुस्तकी माहिती कॉपी-पेस्ट करत नाहीये. हे जे काही मी

कोहोज किल्ल्याचे ‘हार्ट-शेप’ तळे: एका पालघरकराच्या नजरेतून तिथे पोहोचण्याचा अचूक ट्रेकिंग मार्ग

पालघर जिल्हा म्हणजे निसर्गाचं एक अथांग वरदान. इकडे एका बाजूला अथांग पसरलेला समुद्र आहे, तर दुसऱ्या बाजूला सह्याद्रीच्या कडा छाती काढून उभ्या आहेत. मी नितीश काठ्या, याच पालघरच्या मातीत लहानाचा मोठा झालो. ट्रेकिंगची आवड असल्यामुळे वीकेंडला पाय लावून गड-किल्ले धुंडाळणं हा माझा आवडता छंद. आज मी तुम्हाला माझ्याच घरच्या अंगणातल्या एका अशा किल्ल्याची सफर घडवणार

बाजारची अदलाबदल (Barter System): पालघरच्या साप्ताहिक बाजारात आजही चालणारी अनोखी पद्धत

– नितेश काठ्या (पालघरचा एक सामान्य तरुण, ज्याने हा अनुभव स्वतः जगला आहे) मी पालघरचा! डहाणू-जव्हारच्या डोंगर-दऱ्यांमध्ये, वाड्या-वस्त्यांवर फिरत असताना मला नेहमीच जाणवतं की, आपल्या या पालघर जिल्ह्याने काय काय जपून ठेवलंय. आज आपण डिजिटल इंडियाच्या गप्पा मारतो, खिशातून फोन काढून ‘गुगल पे’ किंवा ‘फोन पे’ करतो, पण तुम्हाला खरं सांगू का? माझ्या पालघरच्या आतल्या

कांबड नृत्य’ (Kambad Dance): भात लावणीच्या वेळी केलं जाणारं पालघरचं विसरलेलं नृत्य.

लेखक: नितेश काठ्या (पालघर) “येवा कोकण आपलाच असा…” असं आपण नेहमी ऐकतो, पण आपल्या पालघर जिल्ह्याच्या मातीत जे काय दडलंय ना, ते जोपर्यंत तुम्ही इथं येऊन स्वतः अनुभवत नाही, तोपर्यंत तुम्हाला समजणार नाही. मी नितेश काठ्या, अगदी जन्मापासून याच पालघरच्या मातीत लहानाचा मोठा झालो. पावसाळा सुरू झाला की आमच्या पालघरचं रूपच बदलून जातं. चहुबाजूला पसरलेली

मनोरजवळील ‘ते’ पडकं गाव: जंगलाने वेढलेल्या जुन्या आदिवासी पाड्याची सफर

पालघर म्हटलं की डोळ्यांसमोर काय येतं? केळवे, सफाळे किंवा डहाणूचे अथांग समुद्रकिनारे, जव्हार-मोखाड्याचे धुक्यात हरवलेले डोंगर, किंवा मग हायवेवरची गर्दी. पण या सगळ्या पलीकडे, एका बाजूला वेगाने धावणारी मुंबई-अहमदाबाद हायवेची गाडी आणि दुसऱ्या बाजूला संथ वाहणारी वैतरणा नदी… या दोघांच्या मध्ये एक असं जग शांत निजलेलं आहे, ज्याची गोष्ट फार कमी लोकांना ठाऊक आहे. मी

चुलीवरचं जेवण: मनोर-वाडा रोडवरील ५ अशे ढाबे जे फक्त ट्रक ड्रायव्हर्सना माहित आहेत

नमस्कार मंडळी! मी नितेश काठ्या. जन्मापासूनच पालघरच्या मातीत, याच हवेत लहानाचा मोठा झालो. आपण पालघरचे लोक म्हणजे खाण्यापिण्याचे एकदम शौकीन. त्यातल्या त्यात जर जेवण ‘चुलीवरचं’ असेल, तर मग विषयच संपला! आज मी तुम्हाला अशा एका प्रवासावर घेऊन जाणार आहे, ज्याचा अनुभव मी स्वतः अनेकदा घेतलाय. आपला हा जो मनोर-वाडा रोड आहे ना, हा फक्त एक

केळव्याचे माडवे (Coconut Climbers): विना सेफ्टी ५० फूट झाडावर चढणाऱ्या धाडसी तरुणांची गोष्ट

नमस्कार मंडळी! मी तुमचा आपला, पालघरचा नितीश काठ्या. आज मी तुम्हाला कुठल्या पुस्तकातली किंवा टीव्हीवरची गोष्ट सांगायला आलेलो नाहीये. मी आज जी गोष्ट सांगणार आहे, ती मी माझ्या स्वतःच्या डोळ्यांनी, माझ्या या पालघर जिल्ह्यातल्या मातीत लहानाची मोठी होताना पाहिलीये, जगलीये. आपला पालघर जिल्हा म्हटलं की डोळ्यांसमोर काय येतं? विस्तीर्ण पसरलेला अरबी समुद्र, किनाऱ्यावर डोलणारी माडाची

तारापूरच्या हातमागावरील साड्या: पालघरमधील विणकरांचे शेवटचे उरलेले कुटुंब

ते म्हणतात ना, की जी गोष्ट आपण डोळ्यांनी पाहतो आणि हाताने अनुभवतो, तिचा फील काही वेगळाच असतो. मी नितेश काठ्या. आपल्या पालघर जिल्ह्याचाच राहणारा. पालघर म्हटलं की डोळ्यांसमोर काय येतं? अथांग पसरलेला समुद्र, हिरवीगार डहाणूची चिकूची झाडं, आणि जव्हार-मोखाड्याचा तो निसर्गरम्य परिसर. पण या पलीकडेही आपल्या पालघरच्या मातीत अशा काही गोष्टी दडलेल्या आहेत, ज्या हळूहळू