पावसाळा सुरू झाला की आपल्या पालघरच्या मातीचा गंधच बदलतो. विरार सोडलं की लोकलच्या खिडकीतून येणारी ती थंड हवा आणि समोर दिसणारे विस्तीर्ण डोंगर मन अगदी सुHeader करून टाकतात. मी नितेश काठ्या, पालघरचाच राहणारा. लहानपणापासून या भागातल्या प्रत्येक टेकडीशी, प्रत्येक दगडाशी माझं एक वेगळं नातं आहे. पालघरमध्ये तसे गड-किल्ले खूप आहेत, पण पालघर स्टेशनवरून पूर्वेला नजर टाकली की एक डोंगर अगदी उठून दिसतो—तो म्हणजे आपला कालदुर्ग!
कालदुर्ग तसा छोटा किल्ला, पण त्याचा आकार एखाद्या महाकाय मानवी चेहऱ्यासारखा किंवा दुरून पाहिलं तर एका चौकोनी बुरुजासारखा दिसतो. देवखोप गावातून जाणारी त्याची वाट, तो घनदाट जंगलाचा थरार आणि वरून दिसणारा मनोर हायवे आणि सूर्या नदीचा विहंगम नजराणा… हे सगळं अनुभवायला शेकडो ट्रेकर्स दर वीकेंडला इथे गर्दी करतात.
पण मित्रांनो, आज मी तुम्हाला कालदुर्गच्या अशा एका रहस्याबद्दल सांगणार आहे, जे इथं येणाऱ्या ९०% ट्रेकर्सना कधीच सापडत नाही. ते वर चढतात, फोटो काढतात आणि निघून जातात. पण या किल्ल्याच्या पोटात एक ‘गुप्त गुहा’ दडलेली आहे, जिचा रस्ता एका अशा वळणावर जातो जिथे भल्याभल्यांची नजर चुकतं.
हे सुद्धा वाचा : घोलवडचे चिकू शेड्स: स्थानिक महिला चिकूपासून चिप्स आणि लोणचे कसे बनवतात?
गेल्याच रविवारी मी आणि माझ्या काही मित्रांनी ठरवलं की नेहमीची वाट सोडून या गुप्त गुहेचा माग काढायचा. तोच थरारक, अस्सल अनुभव आज मी तुमच्यासोबत शेअर करतोय.
ट्रेकची सुरुवात: देवखोपची ती ओली माती आणि जंगलाची गूढ शांतता
सकाळचे साडेसात वाजले असतील. पालघर स्टेशनवरून आम्ही टमटम (रिक्षा) पकडली आणि मनोर रोडने थेट ‘देवखोप’ गाव गाठलं. पावसाची रिमझिम सुरू होती. समोरच कालदुर्गचा तो अजस्त्र सुळका धुक्यात लपलेला-उघडत असलेला दिसत होता. गावातूनच किल्ल्याची वाट सुरू होते.
सुरुवातीला वाटेत भाताची शेतं लागतात. तिथून पुढे जाताच जंगल दाट होत जातं. पावसाळ्यामुळे पायवाट बऱ्यापैकी निसरडी झाली होती. पायाखाली ओला पालापाचोळा, आजूबाजूला पक्ष्यांचा किलबिलाट आणि हवेत असलेला तो ओला गारवा… खरंच, शहरातल्या एसीच्या हवेपेक्षा माझ्या पालघरच्या जंगलातली ही हवा काळजाला भिडते!
तास-दीड तासाची चढण चढल्यावर आपण एका छोट्या पठारावर येतो, जिथून वर चढण्यासाठी खडकाळ टप्पा लागतो. इथेच बरीच मंडळी दम खातात, पाणी पितात. इथून पुढे वर गेलं की मुख्य किल्ल्याचे पाण्याचे टाके लागतात.
९०% ट्रेकर्स जिथे चुकतात: ‘तो’ उजवीकडचा गुप्त रस्ता
आता मुख्य मुद्द्यावर येऊया. बहुतांश ट्रेकर्स काय करतात? ते सरळ वाटेने वर जातात, जिथे कातळात खोदलेली पायऱ्यांची वाट आहे, तिथून मुख्य माथ्यावर पोहोचतात. तिथून विस्तीर्ण परिसर पाहतात, पाण्याच्या टाक्यांजवळ बसतात आणि ट्रेक संपला असं समजून खाली उतरतात.
पण खरी गोम इथेच आहे!
जेव्हा आपण त्या पाण्याच्या टाक्यांच्या जवळ पोहोचतो, तिथे डावीकडे माथ्याकडे जाणारी मुख्य वाट आहे. पण नीट निरखून पाहिलं, तर टाक्यांच्या थोडं अलीकडे, उजव्या बाजूला घनदाट झाडीझुडपांमधून एक अतिशय अंधुक, पायवाट खाली उतरताना दिसते. ही वाट इतकी लपलेली आहे की, जर तुम्ही लक्ष देऊन शोधलं नाही, तर ती निव्वढ जंगलाचा भाग वाटेल.
आम्ही आमची बॅग घट्ट आवळली आणि त्या उजवीकडच्या वाटेवर पाऊल ठेवलं.
झाडीझुडपांचा थरार आणि ‘तिची’ पहिली झलक
या उजवीकडच्या वाटेवर अजिबात गर्दी नसते. शांतता इतकी भयानक असते की स्वतःच्या श्वासाचा आवाजही स्पष्ट ऐकू येतो. पावसाळ्यामुळे इथले दगड प्रचंड निसरडे झाले होते, आणि कारवीची झाडं अंगावर येत होती. काही ठिकाणी तर आम्हाला झाडांच्या फांद्या पकडून, घसरत-घसरत खाली उतरावा लागलं.
अंदाजे १०-१५ मिनिटं त्या उजवीकडच्या कड्याच्या पोटाने चालल्यानंतर, समोरचा कडा अचानक आत वळला. आणि तिथेच… एका महाकाय कातळाच्या पोटात ती ‘गुप्त गुहा’ आम्हाला दिसली!
तो क्षण इतका अंगावर काटा आणणारा होता की मी तुम्हाला शब्दांत सांगू शकत नाही. आम्ही इतक्या वेळा कालदुर्ग आलो होतो, पण हे वैभव आमच्यापासून इतकं जवळ असूनही लांब होतं.
कशी आहे ही गुप्त गुहा?
ही गुहा निसर्गाने आणि मानवाने मिळून बनवलेली एक कमाल कलाकृती आहे. गुहेचं तोंड बऱ्यापैकी मोठं आहे. आत गेल्यावर एकदम थंडगार वाटतं. गुहेच्या आतल्या भागात कातळात कोरलेले काही खांब असल्यासारखा भास होतो, जुन्या काळी इथे पहारेकरी किंवा साधू-संत राहत असावेत, असा अंदाज बांधता येतो.
सगळ्यात थक्क करणारी गोष्ट म्हणजे, पावसाळ्यात या गुहेच्या छतातून पाण्याचे थेंब खाली पडतात, जणू काही निसर्गच या गुहेचा अभिषेक करतोय. गुहेतून बाहेर पाहिलं की समोर पालघरचा निसर्ग, मनोर हायवेवर धावणाऱ्या लहान मुलांच्या खेळण्यासारख्या दिसणाऱ्या गाड्या आणि कोसळणारा पाऊस… हा नजराणा मुख्य माथ्यापेक्षाही हजार पटीने सुंदर आणि शांत वाटतो. तिथे कुठलाही गोंगाट नव्हता, ट्रेकर्सचा आरडाओरडा नव्हता. होतं ते फक्त आम्ही, ती गुहा आणि निसर्गाचं अथांग रूप.
हे सुद्धा वाचा : डहाणूचा चिकू मार्केट: एका तासात लाखो रुपयांचे चिकू कसे विकले जातात? (Live Auction).
माझ्या ट्रेकर भावांनो, ही काळजी नक्की घ्या!
जर तुम्ही नितेश काठ्याचा हा अनुभव वाचून या रविवारी कालदुर्गच्या या गुप्त गुहेचा शोध घ्यायला निघणार असाल, तर काही गोष्टी कान उघडून ऐका:
१. एकटे जाऊ नका: ही उजवीकडची वाट खूपच निर्जन आणि निसरडी आहे. सोबत किमान ३-४ मित्र असू द्या.
२. घाई करू नका: उजवीकडच्या वाटेवर पाय घसरला तर थेट खाली दरी आहे. त्यामुळे प्रत्येक पाऊल बघून, झाडांचा आधार घेत टाका.
३. कचरा करू नका: ही गुहा अजूनही पवित्र आणि स्वच्छ आहे, कारण तिथे गर्दी जात नाही. तिथे जाऊन प्लास्टिक, बाटल्या टाकून ती जागा खराब करू नका. आपल्या पालघरचा वारसा जपायची जबाबदारी आपलीच आहे!
जाता-जाता…
कालदुर्गचा माथा जितका ताठ मानेने उभा आहे, तितकंच हे रहस्य त्याच्या पोटात दडून आहे. पुढच्या वेळी जेव्हा कालदुर्गला याल, तेव्हा फक्त वर जाऊन फोटो काढू नका. जरा वेळ काढा, ती उजवीकडची वाट शोधा आणि या गुप्त गुहेचा थरार स्वतः अनुभवा.
मग काय? कधी येताय पालघरला? आलात की सांगा, तुमचा नितेश काठ्या इथेच आहे!